Nutrigenetica

De rol van histamine en het DAO-enzym

Ontdek welke rol histamine in je lichaam speelt en hoe de enzymen DAO en HNMT, en daarmee je genen, bepalen hoe je het afbreekt.

Wetenschappelijk team van ADNTRO ·19 januari 2024 ·3 min leestijd

Bijgewerkt op 20 november 2026

Krijg je hoofdpijn van kaas of wijn? Wist je dat je histamine-intolerant kunt zijn? Ontdek hoe je lichaam histamine afbreekt, welke rol je genen en het DAO-enzym daarbij spelen, en hoe een nutrigenetische test je kan helpen.

Voedingsmiddelen die rijk zijn aan histamine

Functies van histamine

Histamine wordt meestal in verband gebracht met allergieën, maar het heeft in ons lichaam nog veel meer functies.

Aan de ene kant werkt het in de hersenen als neurotransmitter. Het verhoogt de alertheid en beïnvloedt de slaapcyclus. De histaminespiegel stijgt ‘s ochtends vanzelf en helpt ons wakker te worden aan het begin van de dag. ’s Nachts worden de histaminereceptoren in de hersenen juist geblokkeerd, en dat maakt slaperig.

Aan de andere kant geven cellen van het immuunsysteem, zoals mestcellen, histamine af als reactie op ziekteverwekkers, allergenen en ontstekingsstoffen (cytokinen). Die afgifte wordt geregeld door genen van het circadiane ritme.

Een teveel aan histamine kan een probleem worden als het lichaam het niet goed kan afvoeren. Te hoge histaminespiegels kunnen hoofdpijn, zwelling, jeuk, netelroos, spijsverteringsklachten, hartkloppingen, angst en roodheid veroorzaken.

Histaminespiegel en genetica: de enzymen DAO en HNMT

De histaminespiegel wordt geregeld door systemen die histamine afbreken. Daarbij zijn enzymen als DAO en HNMT betrokken.

Histamine en genetica

  1. Het enzym diamine-oxidase (DAO) verwijdert histamine uit voeding. Het DAO-enzym wordt aangemaakt in de darmvlokken van de dunne darm en komt vrij om histamine af te breken, vooral histamine uit de voeding.
  2. Het enzym histamine-N-methyltransferase (HNMT) werkt in het hele lichaam, ook in de hersenen. Het zet histamine buiten werking en breekt het af, vooral de histamine die de cellen zelf maken (mestcellen).

Genetische varianten in deze twee genen kunnen beïnvloeden hoe histamine in het lichaam wordt afgebroken en afgevoerd.

De histaminespiegel hangt af van wat de cellen zelf aanmaken en van de voeding, als je voedsel eet dat rijk is aan histamine. De cellen die histamine aanmaken zijn mestcellen. Ze geven histamine af als ze door ziekteverwekkers of allergenen worden geactiveerd. Mestcellen geven ook histamine af in aanwezigheid van bepaalde ontstekingsstoffen (ontstekingscytokinen) en cellen van het immuunsysteem.

Factoren die de histaminespiegel verhogen

Factoren als genetica, alcohol, oestrogenen, veroudering, allergieën en voeding kunnen de histaminespiegel verhogen.

Factoren die de histaminespiegel beïnvloeden

  1. Genetica: genetische varianten die het vermogen van het lichaam om histamine af te breken verminderen (DAO en HNMT).
  2. Alcohol: alcohol is vaak een probleem voor mensen met histamine-intolerantie, omdat alcohol de werking van het DAO-enzym remt. Dat is het enzym dat histamine uit voeding afbreekt. Sommige katersymptomen (hoofdpijn, minder geremd gedrag, duizeligheid, slechtere coördinatie) blijken door hoge histaminespiegels te komen.
  3. Oestrogenen: mestcellen hebben oestrogeenreceptoren op hun celoppervlak. Daardoor kunnen ze sneller geactiveerd worden als de oestrogeenspiegel hoog is of schommelt, zoals tijdens de menstruatiecyclus of de perimenopauze.
  4. Leeftijd: het aantal mestcellen neemt toe met de leeftijd. Een recent onderzoek bij dieren laat zien dat mestcellen in de darm en de hersenen toenemen naarmate we ouder worden.
  5. Allergieën: die zetten de aanmaak van mestcellen in gang.
  6. Voedsel dat rijk is aan histamine: daaronder vallen onder meer gefermenteerde producten (zoals kaas of wijn) en bewerkt vlees.

Histamine en slaapproblemen

Een verstoorde histaminespiegel kan slaapproblemen veroorzaken, zoals vroeg ontwaken: je wordt midden in de nacht wakker (rond 4 uur) en valt niet snel meer in slaap.

Mestcellen geven de hele dag door een basishoeveelheid histamine af. Die afgifte wordt geregeld door de centrale genen van het circadiane ritme en door bepaalde hormonen, zoals melatonine. Als melatonine stijgt, word je slaperig en geeft je circadiane ritme aan dat het tijd is om te slapen.

Mestcellen en melatonine kunnen histamine regelen omdat mestcellen melatoninereceptoren op hun oppervlak hebben. Als melatonine zich aan mestcellen bindt, worden ze minder geactiveerd. Iets vergelijkbaars gebeurt bij antihistaminica. Die medicijnen worden gebruikt tegen allergieën en maken meestal slaperig, omdat ze de hoeveelheid histamine in het lichaam verlagen.

Het gebruik van elektronische apparaten vermindert de aanmaak van melatonine en kan zo een rol spelen bij de activering van mestcellen. Dat kan de histaminespiegel in het lichaam uit balans brengen.

De resultaten van ADNTRO zijn bedoeld voor onderzoek en educatie. Ze vormen geen medische diagnose en vervangen het consult met een zorgverlener niet.

Genetica speelt mee, maar bepaalt op zichzelf niet je gezondheid, je gedrag of je toekomst.

Je genetica is een deel van je verhaal

Ontdek je DNA