Wat is pre-eclampsie en welke rol speelt genetica?
Wist je dat pre-eclampsie bij 3–5% van alle zwangerschappen voorkomt? Ontdek wat het is en wat het verband is tussen pre-eclampsie en genetica.
Bijgewerkt op 20 november 2026
Pre-eclampsie, in de volksmond ook zwangerschapsvergiftiging genoemd, is een vaataandoening die bij 3–5% van alle zwangerschappen optreedt na de twintigste zwangerschapsweek. Ze gaat meestal gepaard met complicaties voor zowel de moeder als de baby, en het is bekend dat er een verband bestaat tussen pre-eclampsie en genetica.
Pre-eclampsie uit zich in hoge bloeddruk bij vrouwen die eerder een normale bloeddruk hadden, of in een verergering van al bestaande hoge bloeddruk. Vaak wordt aangeraden de bevalling te vervroegen. Het moment hangt af van hoe ernstig het beeld is en hoe ver de zwangerschap is.
Symptomen van pre-eclampsie
Het belangrijkste symptoom is hoge bloeddruk, maar pre-eclampsie kan met veel andere symptomen gepaard gaan, zoals:
- Te veel eiwit in de urine (proteïnurie).
- Verhoogde leverenzymen, die op leverproblemen wijzen.
- Een lager aantal bloedplaatjes in het bloed (trombocytopenie).
- Hevige hoofdpijn.
- Veranderingen in het zicht, zoals tijdelijk verlies van zicht, wazig zien of gevoeligheid voor licht.
- Kortademigheid.
- Pijn in de bovenbuik.
- Misselijkheid of braken.
- Plotseling oedeem (vochtophoping), vooral in het gezicht en de handen.

Wat pre-eclampsie uitlokt
Men denkt dat kleine deeltjes en moleculen die uit de placenta vrijkomen de ontregeling van het endotheel uitlokken. Het gaat bijvoorbeeld om stoffen die de vorming van nieuwe bloedvaten uit bestaande bloedvaten tegengaan of verminderen (antiangiogene factoren). Bij die ontregeling werkt de binnenbekleding van de bloedvaten niet meer zoals het hoort.
Het endotheel speelt een belangrijke rol bij de regulatie van de bloeddruk en de bloedstolling. Daarom uit die ontregeling zich in de symptomen van pre-eclampsie bij de moeder.
Pre-eclampsie en genetica
Er bestaan genetische varianten die samenhangen met pre-eclampsie. Ze liggen in genen die invloed hebben op de werking van het endotheel, de ontwikkeling van de placenta en hypertensieve aandoeningen. Dat laatste betekent dat de genetische risicofactoren voor pre-eclampsie gedeeld worden met andere hypertensieve aandoeningen, en met het risico op hoge bloeddruk later in het leven.
Eiwit in de urine (proteïnurie) is een belangrijk kenmerk van pre-eclampsie. Het ontstaat doordat eiwitten op een abnormale manier in de urine terechtkomen. Genen als PLCE1, TNS2 en ACTN4 hangen samen met het nefrotisch syndroom, een nieraandoening waarbij veel eiwit in de urine zit. Daarnaast is bekend dat het ACTN4-gen de groei en differentiatie regelt van cellen die trofoblasten heten. Hun functie is essentieel voor het embryo: ze omringen het in de eerste ontwikkelingsfasen en helpen de placenta te vormen.
Genetica speelt mee, maar bepaalt op zichzelf niet je gezondheid, je gedrag of je toekomst.